Buổi báo cáo có sự tham dự của PGS.TS. Nguyễn Phúc Hiền - giảng viên phụ trách học phần, TS. Dương Đức Đại - Trưởng Bộ môn Kinh tế chính trị, ThS. Trần Thị Thơm - Cố vấn học tập của sinh viên K63 KTCTQT, cùng đông đảo sinh viên tham dự. Sự hiện diện của các giảng viên và chuyên gia đã tạo nên một không gian học thuật nghiêm túc, đồng thời mở ra cơ hội trao đổi trực tiếp, đa chiều giữa lý luận và thực tiễn.

Hệ thống hóa lý thuyết và đối chiếu thực tiễn

Mở đầu chuyên đề, PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng đã hệ thống lại các học thuyết thương mại quốc tế kinh điển, từ Chủ nghĩa Trọng thương, Lợi thế tuyệt đối, Lợi thế so sánh cho đến các lý thuyết hiện đại như Lợi thế cạnh tranh và Lợi thế về nhân tố sản xuất. Trên nền tảng đó, diễn giả phân tích hai mô hình phát triển kinh tế tiêu biểu: “thay thế nhập khẩu” và “hướng về xuất khẩu”, qua đó giúp sinh viên hiểu rõ hơn sự lựa chọn chiến lược của các quốc gia trong từng giai đoạn phát triển.

Điểm nhấn của phần trình bày là việc đặt các lý thuyết kinh tế trong bối cảnh thực tiễn hiện nay. Diễn giả chỉ ra rằng thế giới đang chứng kiến sự đan xen giữa hai xu hướng tưởng chừng đối lập: một bên là tự do hóa thương mại thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA), bên kia là sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ dưới những hình thức mới. Điều này phản ánh sự thay đổi trong tư duy chính sách của các quốc gia khi kinh tế không còn là yếu tố duy nhất, mà ngày càng gắn chặt với các vấn đề an ninh và địa chính trị.

Đặc biệt, các biến số địa chính trị như cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, xung đột Nga - Ukraine, cùng với sức ép chuyển đổi xanh và phát triển bền vững đã và đang tái định hình mạnh mẽ chính sách thương mại toàn cầu. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại mà còn tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng, cấu trúc sản xuất và chiến lược phát triển của các quốc gia.

Chính sách FDI trong bối cảnh “song hành cơ hội và thách thức”

Ở phần tiếp theo, chuyên đề đi sâu phân tích chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) - một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng đã làm rõ các động cơ cốt lõi của nhà đầu tư quốc tế, bao gồm: tìm kiếm thị trường, khai thác tài nguyên, tiếp cận nguồn lực chiến lược và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Tuy nhiên, bức tranh FDI hiện nay không còn đơn giản. Một xu hướng “kép” đang nổi lên khi các quốc gia vừa tích cực thu hút đầu tư nước ngoài, vừa thiết lập các rào cản nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và chuỗi cung ứng chiến lược. Điều này cho thấy FDI không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn gắn liền với lợi ích chính trị và an ninh.

Diễn giả cũng phân tích các xu hướng dịch chuyển đầu tư đang định hình lại bản đồ sản xuất toàn cầu, như Reshoring (đưa sản xuất về nước), Near-shoring (chuyển dịch sang các quốc gia lân cận), Friend-shoring (ưu tiên đối tác “thân thiện”), Derisking (giảm thiểu rủi ro) hay chiến lược “China+1”, “China+n”. Những xu hướng này phản ánh nỗ lực của các tập đoàn đa quốc gia trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị và tăng cường khả năng chống chịu. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Việt Nam đón nhận các làn sóng đầu tư mới, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh và sản xuất bền vững.

Những chia sẻ rất chuyên sâu của PGS. TS Nguyễn Chiến Thắng giúp sinh viên không chỉ hiểu những tư tưởng kinh tế căn bản về thương mại quốc tế mà còn làm cho K63 KTCTQT hiểu rằng chính sách thương mại quốc tế còn vượt xa những khung khổ lý thuyết kinh tế đó, kết hợp với lý thuyết liên ngành chính trị và quan hệ quốc tế để phù hợp với tình hình kinh tế thế giới.

Thảo luận sôi nổi và góc nhìn đa chiều

Phần thảo luận (Q&A) diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi thực tiễn từ sinh viên. Các vấn đề được quan tâm bao gồm: chính sách thu hút FDI của Việt Nam trong bối cảnh tự động hóa và robot ngày càng phổ biến; khả năng cạnh tranh với các quốc gia có chi phí lao động thấp như Bangladesh; hay định hướng phát triển các ngành chiến lược theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Các câu hỏi không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc của sinh viên đối với các vấn đề thời sự, mà còn cho thấy khả năng vận dụng kiến thức lý thuyết vào phân tích thực tiễn. Những trao đổi trực tiếp giữa sinh viên với diễn giả và giảng viên đã góp phần làm rõ nhiều khía cạnh phức tạp của chính sách thương mại và đầu tư quốc tế.

Buổi báo cáo chuyên đề đã mang lại cho sinh viên một góc nhìn toàn diện và đa chiều về sự vận động của kinh tế thế giới. Qua đó, sinh viên nhận thức rõ rằng các chính sách thương mại và đầu tư không còn đơn thuần tuân theo quy luật thị trường, mà ngày càng chịu sự chi phối của các yếu tố quyền lực, an ninh quốc gia và chiến lược ngoại giao.

Đặc biệt, chuyên đề đã làm nổi bật một thực tế rằng: các chính sách kinh tế ngày nay không thể tách rời khỏi yếu tố quyền lực và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh trật tự kinh tế toàn cầu đang có xu hướng phân mảnh, cùng với sự cạnh tranh gay gắt về công nghệ và ảnh hưởng, việc hiểu rõ các xu hướng và động lực này là vô cùng cần thiết đối với thế hệ sinh viên kinh tế.

Buổi trao đổi của PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng là một minh chứng sinh động cho việc gắn kết giữa giảng dạy lý thuyết và thực tiễn. Thông qua cách tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa kinh tế học, chính trị học và quan hệ quốc tế, chuyên đề đã mở ra nhiều hướng tiếp cận mới, giúp sinh viên nâng cao năng lực tư duy chiến lược./.

Một số hình ảnh tại buổi báo cáo chuyên đề:  (Ảnh: Nguyễn Hạnh Linh - K63 KTCTQT)