Năm 2023, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động sâu sắc, đặc biệt là sự điều chỉnh chiến lược toàn cầu của Mỹ sau cuộc chiến Afghanistan, việc nghiên cứu chính sách của Mỹ đối với khu vực Trung Đông mở rộng có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Trên cơ sở đó, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội đã ấn hành cuốn sách chuyên khảo “Chính sách của Mỹ đối với khu vực Trung Đông mở rộng – Nhìn từ Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban” do Tiến sĩ Nguyễn Khánh Vân làm chủ biên. Công trình đã góp phần lý giải những điều chỉnh chiến lược của Mỹ tại một trong những khu vực địa – chính trị phức tạp nhất thế giới hiện nay.

Điểm nổi bật của cuốn sách là lựa chọn Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban năm 2020 như một lăng kính để phân tích những chuyển biến trong chiến lược của Mỹ đối với khu vực Trung Đông mở rộng. Thỏa thuận này không chỉ đánh dấu bước ngoặt trong cuộc chiến Afghanistan kéo dài suốt hai thập kỷ, mà còn phản ánh sự điều chỉnh ưu tiên chiến lược của Washington trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gia tăng và môi trường quốc tế biến động mạnh mẽ.

Giá trị của cuốn sách càng trở nên rõ nét hơn khi đặt trong bối cảnh hiện nay, khi khu vực Trung Đông tiếp tục chứng kiến nhiều diễn biến căng thẳng và khó lường. Xung đột giữa Israel và Hamas, các cuộc đối đầu liên quan đến Iran, hay sự bất ổn tại Syria cho thấy Trung Đông vẫn là một điểm nóng chiến lược có tác động sâu rộng tới an ninh và kinh tế toàn cầu. Chính vì vậy, những phân tích trong cuốn sách không chỉ có giá trị nhìn lại một giai đoạn chuyển đổi chính sách của Mỹ, mà còn giúp người đọc hiểu sâu hơn logic chiến lược đằng sau các động thái của Washington tại Trung Đông hiện nay.

Về bố cục, cuốn sách gồm 3 Chương:

Chương 1: Nhìn lại chính sách Trung Đông mở rộng của Mỹ. Nhóm tác giả đã phân tích bối cảnh hình thành, cơ sở lý thuyết, cũng như sự thay đổi trong cách tiếp cận của các đời tổng thống Mỹ từ Barack Obama, Donald Trump đến Joe Biden. Phần này giúp người đọc hiểu rõ hơn quá trình điều chỉnh chiến lược của Mỹ trong khu vực từ chống khủng bố, thúc đẩy dân chủ cho đến ưu tiên cạnh tranh chiến lược toàn cầu.

Chương 2: Chính sách của Mỹ đối với vấn đề Afghanistan và Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban. Chương này tập trung phân tích chính sách của Mỹ đối với vấn đề Afghanistan và tiến trình đàm phán dẫn đến Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban. Nội dung không chỉ khái quát diễn biến của cuộc chiến Afghanistan, mà còn làm rõ những nguyên nhân khiến Mỹ buộc phải thay đổi cách tiếp cận, từ chiến lược can dự quân sự trực tiếp sang xu hướng giảm hiện diện và tái cơ cấu ưu tiên chiến lược.

Chương 3: Chính sách Trung Đông mở rộng của Mỹ nhìn từ Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban: Điều chỉnh để thích ứng. Đây là phần có giá trị phân tích sâu sắc khi đánh giá tác động của Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban đối với điều chỉnh chính sách của Mỹ tại Trung Đông mở rộng. Từ góc độ an ninh, đối ngoại và quan hệ quốc tế, cuốn sách chỉ ra những chuyển dịch quan trọng trong tư duy chiến lược của Mỹ, đồng thời phân tích các hệ lụy đối với khu vực cũng như cục diện quốc tế.

Cuốn sách không chỉ dừng lại ở việc mô tả sự kiện hay diễn biến chính sách, mà còn đặt các vấn đề nghiên cứu trong mối liên hệ với sự biến động của trật tự quốc tế đầu thế kỷ XXI. Qua đó, công trình góp phần lý giải xu hướng chuyển trọng tâm chiến lược của Mỹ sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, sự suy giảm tương đối của mô hình can thiệp quân sự kéo dài, cũng như những tác động của cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đối với Trung Đông.

Với cách tiếp cận khoa học, cuốn sách “Chính sách của Mỹ đối với khu vực Trung Đông mở rộng – Nhìn từ Thỏa thuận Hòa bình Mỹ - Taliban” không chỉ là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về chính sách đối ngoại Mỹ, mà còn đưa ra góc nhìn học thuật về sự vận động của cục diện quốc tế hiện nay. Cuốn sách vì vậy có giá trị cả về nghiên cứu lý luận lẫn tham khảo thực tiễn trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều thay đổi chiến lược sâu sắc và khó lường.