Các cuộc đàm phán về FTA giữa EU và Ấn Độ bắt đầu vào năm 2007 nhưng đã bị đình chỉ vào năm 2013 do những bất đồng về việc tiếp cận thị trường. Tuy vậy, các cuộc đàm phán song phương, được nối lại vào năm 2022 sau chín năm gián đoạn, đã tăng tốc sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt thuế nhập khẩu đối với một số đối tác thương mại[1].

Có thể thấy, động lực để EU và Ấn Độ đạt được thỏa thuận này không chỉ đến từ các yếu tố thị trường, mà còn chịu tác động mạnh từ bối cảnh chính trị và thương mại toàn cầu. Hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ gần đây phải đối mặt với mức thuế cao, có lúc lên tới 50%, đồng thời phải đối mặt với thâm hụt thương mại cao với Trung Quốc. Trong khi đó, EU đang chịu áp lực từ mức thâm hụt thương mại lớn với Trung Quốc, đồng thời đối mặt với nguy cơ bị Mỹ áp thuế liên quan đến các vấn đề địa chính trị. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm các đối tác được coi là ổn định và đáng tin cậy trở thành ưu tiên chiến lược của EU.

Hiệp định này được xem là dấu mốc lịch sử, sẽ củng cố mối quan hệ kinh tế và chính trị giữa hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ tư thế giới, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và những thách thức kinh tế toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh cam kết chung của hai bên đối với sự cởi mở kinh tế và thương mại dựa trên luật lệ, phản ánh nỗ lực của cả hai bên nhằm mở rộng hợp tác quốc tế, giảm phụ thuộc và khẳng định vai trò tự chủ chiến lược.

1. Một số nội dung chính của FTA giữa EU và Ấn Độ

Về hình thức, đây là một hiệp định tự do hóa thương mại, theo đó EU sẽ xóa bỏ thuế quan đối với hơn 90% dòng thuế và 91% về giá trị. Ấn Độ sẽ xóa bỏ thuế quan đối với 86% dòng thuế và 93% về giá trị. Hơn nữa, cả hai bên sẽ tự do hóa một phần đáng kể một số lượng lớn các dòng thuế khác, do đó nâng tổng phạm vi tự do hóa thương mại lên 96,6% đối với Ấn Độ và 99,3% đối với EU[2].

Nhìn chung, FTA EU - Ấn Độ được thiết kế theo mô hình tự do hóa rộng nhưng có kiểm soát. EU sẽ được hưởng lợi từ việc cắt giảm mạnh thuế quan đối với các mặt hàng có giá trị gia tăng cao như máy móc, thiết bị công nghiệp, hóa chất, dược phẩm, ô tô, hàng xa xỉ và dịch vụ. Đổi lại, EU mở cửa thị trường cho các ngành thâm dụng lao động của Ấn Độ như dệt may, da giày, thủy sản, đá quý và trang sức - những lĩnh vực đang chịu sức ép lớn từ thuế quan cao của Mỹ[3].

Tuy có phạm vi rộng, song cả Ấn Độ và EU cùng cho biết các mặt hàng liên quan đến nông nghiệp như đậu nành, thịt bò, đường, gạo và sữa đã được đặt ngoài phạm vi của FTA này[4].

Bên cạnh các điều khoản thuế quan, FTA này có một chương riêng về thương mại và phát triển bền vững, nhằm tăng cường bảo vệ môi trường và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, bảo vệ quyền lợi người lao động, hỗ trợ trao quyền cho phụ nữ, tạo nền tảng cho đối thoại và hợp tác về các vấn đề môi trường và khí hậu liên quan đến thương mại và đảm bảo việc thực hiện hiệu quả[5]. Đây là những điểm mà EU coi là then chốt trong cách tiếp cận thương mại mới, kết hợp mở cửa thị trường với các cam kết phi kinh tế[6].

2. Những lợi ích được kỳ vọng

Hiệp định này được đánh giá sẽ củng cố mối quan hệ kinh tế và chính trị giữa hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ tư thế giới, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và những thách thức kinh tế toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh cam kết chung của họ đối với sự cởi mở kinh tế và thương mại dựa trên luật lệ.

Đối với Ấn Độ, đây là FTA có quy mô lớn nhất được ký kết từ trước đến nay, xét trên cả hai phương diện: độ mở thị trường và phạm vi điều chỉnh. Hiệp định được ký kết với đối tác là EU, một liên minh thuế quan và thị trường chung có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) ước đạt khoảng 23.000 tỷ USD và quy mô dân số khoảng 450 triệu người.

Từ góc độ của Ấn Độ, EU không chỉ được xem như một thị trường xuất khẩu thông thường, mà còn là một không gian kinh tế có giá trị gia tăng cao, với hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định pháp lý và yêu cầu chất lượng nghiêm ngặt. FTA có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho các nhà sản xuất Ấn Độ, đồng thời tạo ra các hiệu ứng lan tỏa tích cực, thúc đẩy quá trình nâng cấp toàn diện chuỗi cung ứng, tăng cường năng lực đáp ứng các chuẩn mực về tuân thủ, truy xuất nguồn gốc, tính bền vững, chất lượng cũng như mức độ tinh vi của sản phẩm.

Trong bối cảnh chính sách thương mại của Mỹ tiềm ẩn mức độ biến động mạnh, cùng với khả năng thuế quan được sử dụng như một công cụ đàm phán trong ngoại giao kinh tế thay vì chỉ là biện pháp phòng vệ, việc Ấn Độ phân tán và tái cân bằng các động lực tăng trưởng bên ngoài sang nhiều thị trường trở thành một lựa chọn hợp lý về mặt chiến lược. Theo cách tiếp cận này, việc làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế với châu Âu không nhằm thay thế vai trò của Hoa Kỳ hay Đông Á trong cấu trúc thương mại của Ấn Độ. Thay vào đó, nó đóng vai trò như một cơ chế đa dạng hóa rủi ro, góp phần tăng cường khả năng chống chịu của Ấn Độ trước các biến động trong môi trường thương mại toàn cầu.

Ngoài ra, Ấn Độ coi EU là nguồn cung cấp công nghệ và vốn đầu tư quan trọng, rất cần thiết để nhanh chóng nâng cấp cơ sở hạ tầng và tạo ra hàng triệu việc làm mới. Năm 2024, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của EU vào Ấn Độ đạt trên 132 tỷ euro, qua đó đưa EU trở thành nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu tại quốc gia này. Hiện có hơn 6.000 doanh nghiệp châu Âu đang hoạt động tại Ấn Độ, trực tiếp tạo ra khoảng 3 triệu việc làm trên nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau[7]. Vì vậy, FTA với EU góp phần cải thiện tính minh bạch, rõ ràng của môi trường đầu tư của Ấn Độ, giúp làm giảm yếu tố rủi ro chính sách, điều vẫn được đánh giá là đang chi phối quyết định đầu tư của nhiều doanh nghiệp EU. Đối với Ấn Độ, điều này quan trọng không kém gì việc giảm thuế quan.

Từ góc độ của EU, Ấn Độ nổi lên như một trong số ít các đối tác có khả năng hội tụ đồng thời yếu tố quy mô thị trường lớn, động lực tăng trưởng dài hạn và mức độ tự chủ chiến lược tương đối. Sự kết hợp này không chỉ mang ý nghĩa thương mại thuần túy mà còn bảo đảm tính khả thi về mặt chính trị trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế ngày càng phân mảnh và chịu tác động mạnh của các yếu tố địa chính trị. Ấn Độ ngày càng được nhìn nhận như một một điểm tựa có khả năng vừa thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, vừa mở rộng hệ sinh thái sản xuất, đồng thời hấp thụ xuất khẩu của châu Âu trong cả lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ. Dữ liệu thương mại song phương gần đây càng cố lập luận này. Năm 2024, kim ngạch thương mại hàng hóa giữa EU và Ấn Độ đạt khoảng 120 tỷ euro, chiếm khoảng 11,5% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa của Ấn Độ, và đã tăng gần 90% trong vòng một thập kỷ qua. Quy mô và tốc độ tăng trưởng này cho thấy mức độ liên kết kinh tế ngày càng sâu sắc của Ấn Độ với khu vực EU[8].

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng bị chi phối bởi Mỹ và Trung Quốc, EU coi Ấn Độ là đối tác tiềm năng để đa dạng hóa quan hệ đối tác công nghệ, hạn chế rủi ro phụ thuộc chiến lược trong lĩnh vực này. Châu Âu mong muốn có thêm các đối tác đáng tin cậy về khả năng tương tác trong an ninh mạng, các công nghệ mới nổi cũng như xây dựng các khuôn khổ quản trị đối với dịch vụ xuyên biên giới. Đáng chú ý, cơ sở hạ tầng công cộng kỹ thuật số của Ấn Độ ngày càng có nhiều ảnh hưởng trên thế giới, nhất là tại các nước đang phát triển. Một thỏa thuận thương mại bảo đảm tính dự đoán được và ổn định cho thương mại điện tử có thể góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, ổn định môi trường pháp lý cho thương mại xuyên biên giới.

Với thỏa thuận này, Ấn Độ được kỳ vọng sẽ trở thành một đối tác chiến lược của EU tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, khu vực ngày càng được nhìn nhận là trung tâm của tăng trưởng và sức mạnh kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, về phía EU, thỏa thuận được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của khối sang Ấn Độ, với mục tiêu tăng gấp đôi vào năm 2032, đồng thời góp phần hỗ trợ tạo và duy trì việc làm trong các lĩnh vực then chốt như sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ[9].

Kết luận

Tương tự nhiều FTA thế hệ mới của EU, FTA EU - Ấn Độ chưa thể có hiệu lực trong ngắn hạn do còn phải trải qua quy trình phê chuẩn tại Nghị viện Ấn Độ, Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu. Trong trường hợp Hiệp định bao gồm các nội dung thuộc thẩm quyền chia sẻ giữa EU và các quốc gia thành viên, văn kiện có thể cần được phê chuẩn bổ sung tại nghị viện các nước thành viên EU theo cơ chế hiệp định hỗn hợp. Kinh nghiệm từ các hiệp định trước đây cho thấy quá trình này có thể kéo dài trong nhiều năm. Tuy nhiên, EC kỳ vọng hiệp định có thể bắt đầu được triển khai từ tháng 1/2027.

Trong khi một số quan điểm đánh giá hiệp định này là “hiệp định thương mại quan trọng nhất”, các ý kiến khác lại cho rằng đây không phải là một thỏa thuận đầy tham vọng, với phạm vi tự do hóa tương đối hẹp, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực ít nhạy cảm và được thúc đẩy đáng kể bởi các động cơ chính trị[10].

Tuy nhiên, FTA này phù hợp với định hướng ngoại giao kinh tế mà cả Ấn Độ và EU đang triển khai. Thời gian gần đây, Ấn Độ đã ký kết các FTA với nhiều đối tác, bao gồm Anh, Oman và New Zealand…, qua đó từng bước hình thành mạng lưới FTA có phạm vi rộng lớn. Về phía EU, khối này cũng đã hoàn tất FTA quy mô lớn với Khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) cùng nhiều đối tác khác. Trong bối cảnh đó, FTA giữa Ấn Độ và EU được kỳ vọng tạo thêm nền tảng hợp tác kinh tế song phương, hỗ trợ mở rộng thị trường và góp phần hạn chế tác động của xu hướng bảo hộ thương mại đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu[11], đồng thời cũng cho thấy cả EU và Ấn Độ đều đang cố gắng duy trì “quyền tự chủ chiến lược” trong các không gian địa - chính trị của mình.

Tài liệu tham khảo

Council of the European Union (2026), EU-India trade relations, https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/eu-india-trade-facts-and-figures/

Directorate-General for Communication (2026), EU and India conclude landmark Free Trade Agreement, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_184

Directorate-General for Trade and Economic Security (2026), India, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india_en

Directorate-General for Trade and Economic Security (2026), India, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india_en

Directorate-General for Trade and Economic Security (2026), MEMO: EU-India Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india/eu-india-agreements/memo-eu-india-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en

Bảo Hân (2026), EU và Ấn Độ ký thoả thuận FTA lịch sử, https://cand.com.vn/the-gioi-24h/eu-va-an-do-ky-thoa-thuan-fta-lich-su-i795404/

Koen Berden (2026), A New Era in Global Trade: The EU–India Free Trade Agreement, https://ecipe.org/insights/eu-india-free-trade-agreement/

Minh Khánh (2026), EU và Ấn Độ hoàn tất đàm phán FTA, https://nhandan.vn/eu-va-an-do-hoan-tat-dam-phan-fta-post939906.html

Ngọc Mai (2026), Hiệp định thương mại tự do EU-Ấn Độ: Phép thử dài hạn của thương mại cởi mở,  https://baoquocte.vn/hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-eu-an-do-phep-thu-dai-han-cua-thuong-mai-coi-mo-353277.html

Shivangi Acharya, Manoj Kumar, Philip Blenkinsop (2026), India, EU reach landmark trade deal, tariffs to be slashed on most goods, https://www.reuters.com/business/autos-transportation/india-eu-slash-tariffs-autos-spirits-textile-landmark-deal-2026-01-27/

Thanh Vân (2026), Những toan tính chiến lược trong thỏa thuận thương mại Ấn Độ - EU, https://baothanhhoa.vn/nhung-toan-tinh-chien-luoc-trong-thoa-thuan-thuong-mai-an-do-eu-276965.htm

[1] Minh Khánh (2026), EU và Ấn Độ hoàn tất đàm phán FTA, https://nhandan.vn/eu-va-an-do-hoan-tat-dam-phan-fta-post939906.html

[2] Directorate-General for Trade and Economic Security (2026), MEMO: EU-India Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india/eu-india-agreements/memo-eu-india-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en

[3] Thanh Vân (2026), Những toan tính chiến lược trong thỏa thuận thương mại Ấn Độ - EU, https://baothanhhoa.vn/nhung-toan-tinh-chien-luoc-trong-thoa-thuan-thuong-mai-an-do-eu-276965.htm

[4] Shivangi Acharya, Manoj Kumar, Philip Blenkinsop (2026), India, EU reach landmark trade deal, tariffs to be slashed on most goods, https://www.reuters.com/business/autos-transportation/india-eu-slash-tariffs-autos-spirits-textile-landmark-deal-2026-01-27/

[5] Directorate-General for Communication (2026), EU and India conclude landmark Free Trade Agreement, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_184

[6] Bảo Hân (2026), EU và Ấn Độ ký thoả thuận FTA lịch sử, https://cand.com.vn/the-gioi-24h/eu-va-an-do-ky-thoa-thuan-fta-lich-su-i795404/

[7] Council of the European Union (2026), EU-India trade relations, https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/eu-india-trade-facts-and-figures/

[8] Directorate-General for Trade and Economic Security (2026), India, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/india_en

[9] Ngọc Mai (2026), Hiệp định thương mại tự do EU-Ấn Độ: Phép thử dài hạn của thương mại cởi mở,  https://baoquocte.vn/hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-eu-an-do-phep-thu-dai-han-cua-thuong-mai-coi-mo-353277.html

[10] Koen Berden (2026), A New Era in Global Trade: The EU–India Free Trade Agreement, https://ecipe.org/insights/eu-india-free-trade-agreement/

[11] Koen Berden (2026), A New Era in Global Trade: The EU–India Free Trade Agreement, https://ecipe.org/insights/eu-india-free-trade-agreement/