Tham dự hội thảo, về phía khách mời có Đại sứ Nguyễn Đăng Quang, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Indonesia, Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam; PGS.TS Cù Chí Lợi, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn Lâm KHXH Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Mỹ; PGS.TS.Nguyễn Duy Dũng, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á.

Về phía Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ có PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, Viện trưởng; TS. Vũ Thụy Trang, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nga và SNG; TS. Nguyễn Lan Hương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ và Canada; TS. Nghiêm Tuấn Hùng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh quốc tế, cùng các cán bộ nghiên cứu của Viện.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ThS. Vũ Thị Hưng chỉ ra bối cảnh quốc tế từ sau năm 2022 đã tạo ra những thay đổi quan trọng đối với nhận thức của Hoa Kỳ về an ninh năng lượng. Xung đột Nga–Ukraine cho thấy năng lượng tiếp tục là một công cụ quyền lực; trong khi đó, cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực pin, xe điện, khoáng sản chiến lược, điện hạt nhân thế hệ mới. Trong bối cảnh đó, khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025, chính sách năng lượng của Hoa Kỳ đã chuyển sang một cấu trúc mới, trong đó an ninh năng lượng được tích hợp chặt chẽ với an ninh công nghệ, an ninh chuỗi cung ứng và cạnh tranh địa chiến lược.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng nhấn mạnh trong hơn hai thập niên qua, chính sách năng lượng của Hoa Kỳ đã trải qua những điều chỉnh sâu sắc cùng với sự thay đổi của môi trường địa chính trị quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, năng lượng không còn chỉ là đầu vào của tăng trưởng kinh tế mà đang trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia và vị thế chiến lược của mỗi quốc gia trong trật tự quốc tế mới.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng, động lực và xu hướng phát triển của chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ. Trong bài tham luận của TS. Lê Thị Thu trình bày 03 trụ cột chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ và nhấn mạnh sự chuyển giao từ Joe Biden sang Donald Trump 2.0 không tạo ra đứt gãy về mục tiêu chiến lược, mà chủ yếu điều chỉnh tư duy quản trị, thứ tự ưu tiên và công cụ thực hiện. Chuyển đổi năng lượng là trụ cột điều chỉnh mạnh nhất, đặc biệt về mục tiêu khí hậu, vai trò Nhà nước và vị trí của năng lượng tái tạo. Trong bài tham luận TS. Nguyễn Khánh Vân phân tích việc ưu tiên phát triển điện hạt nhân tiên tiến, hydro sạch và chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược được xem là những công nghệ chiến lược có khả năng kết hợp đồng thời ba mục tiêu: tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh quốc gia và duy trì vị thế lãnh đạo công nghệ của Hoa Kỳ. Chính điều đó tạo nên đặc điểm nổi bật của chính sách năng lượng Trump 2.0 so với cả nhiệm kỳ đầu của chính ông và chính quyền Biden trước đó.

Trong bài tham luận của TS. Nguyễn Ngọc Mạnh, nhận định chính sách năng lượng là một bộ phận của chiến lược an ninh quốc gia, trong đó mối quan hệ giữa hai lĩnh vực này được thể hiện thông qua năm chiều cạnh chủ yếu là an ninh nguồn cung, an ninh chuỗi cung ứng chiến lược, an ninh hạ tầng trọng yếu, năng lượng như công cụ quyền lực địa chính trị, an ninh năng lượng gắn với năng lực công nghệ và công nghiệp quốc phòng.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, hội thảo  đã thu hút nhiều ý kiến phân tích sâu sắc từ các chuyên gia và nhà nghiên cứu. Đại sứ Nguyễn Đăng Quang chỉ ra động lực chi phối chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ bao gồm bảo đảm an ninh năng lượng và áp lực từ môi trường. Đại sứ cũng chỉ ra rằng chiến sự quốc tế hiện nay làm nổi bật sự mong manh, bất ổn của các nguồn cung dầu khí Trung Đông vận chuyển qua Hormus; cho thấy thực tế về sự tin cậy bấp bênh của việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, về sự cần thiết thúc đẩy chuyển đổi năng lượng.  Ý kiến của PGS.TS. Nguyễn Duy Dũng cũng đồng ý với các tác giả về các điểm tương đồng và khác biệt, tính kế thừa và điều chỉnh trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ qua các nhiệm kỳ của Tổng thống Trump và Biden về nguồn cung, chuyển đổi năng lượng, địa chính trị năng lượng. Một nội dung quan trọng được PGS.TS. Nguyễn Duy Dũng nhấn mạnh là cần phân tích tác động của việc thực hiện chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ như tác động với thế giới, khu vực và với ASEAN, Việt Nam và bàn thêm về cạnh tranh Mỹ - Trung trong lĩnh vực công nghệ năng lượng và đưa ra các khuyến nghị với Việt Nam trong chính sách và phương thức đảm bảo an ninh năng lượng hiện nay và thời gian tới. Về phía PGS.TS. Cù Chí Lợi, cần làm rõ cơ sở và tính hợp lý của chính sách an ninh năng lượng Hoa Kỳ, có thể xem xét từ góc độ động cơ chính trị có thể được đặt lên trên động cơ kinh tế hay động cơ chiến lược là duy trì và củng cố vị thế dẫn dắt của Mỹ trong lĩnh vực năng lượng. Đối với hàm ý chính sách cho Việt Nam, các ý kiến thảo luận thống nhất rằng các khuyến nghị cần tập trung vào chính sách năng lượng, bảo đảm phù hợp với phạm vi nghiên cứu, đồng thời làm rõ những hàm ý từ sự điều chỉnh chính sách năng lượng của Hoa Kỳ đối với quá trình chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam. Việc nâng cao năng lực dự báo, đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh được xem là những định hướng then chốt trong thời gian tới.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, ThS. Vũ Thị Hưng kết luận Hội thảo đã trao đổi, thảo luận về thực trạng, động lực và xu hướng phát triển của chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Bên cạnh đó, cần đánh giá đầy đủ hơn tác động của các điều chỉnh chính sách dưới thời Tổng thống Donald Trump đối với xu hướng chuyển đổi năng lượng và trật tự năng lượng thế giới.

Hội thảo không chỉ góp phần làm rõ hơn bức tranh chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ, mà còn mở ra những gợi ý quan trọng cho Việt Nam trong việc xây dựng chiến lược năng lượng phù hợp với bối cảnh mới.