Xung đột Nga - Ukraine không chỉ là khủng hoảng khu vực mà đã trở thành nhân tố định hình lại cấu trúc an ninh - kinh tế châu Âu và trật tự toàn cầu. Đối với Liên minh Châu Âu (EU), đây là phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng, điều phối chính sách chung và cân bằng giữa lợi ích kinh tế với cam kết giá trị. Từ năm 2022, EU đã điều chỉnh chính sách trên nhiều lĩnh vực: chính trị - đối ngoại, an ninh - quốc phòng, kinh tế - năng lượng, thương mại và quan hệ với các nước thứ ba. Trong bối cảnh đó, việc nhận diện các điều chỉnh chính sách của Liên minh Châu Âu và đánh giá tác động đối với các đối tác, trong đó có Việt Nam, là yêu cầu cấp thiết. Cuốn sách do PGS.TS. Đặng Minh Đức chủ biên, cùng các cộng sự, cung cấp một nghiên cứu hệ thống và cập nhật về vấn đề này.
Cuốn sách gồm bốn chương, triển khai theo logic từ bối cảnh và cơ sở lý luận đến phân tích chính sách cụ thể và đánh giá tác động đối với quan hệ Việt Nam - EU.
Chương 1: Bối cảnh quốc tế và những nhân tố tác động đến việc điều chỉnh một số chính sách của Liên minh Châu Ấu từ xung đột Nga - Ukraine: phân tích bối cảnh quốc tế và các nhân tố thúc đẩy điều chỉnh chính sách của EU trên các lĩnh vực, đồng thời xây dựng khung phân tích điều chỉnh chính sách.
Chương 2: Chính sách và phản ứng của Liên minh Châu Âu từ xung đột Nga - Ukraine: tập trung làm rõ các điều chỉnh của EU trên ba lĩnh vực chính. Trong chính trị - đối ngoại, EU tăng cường đoàn kết nội khối, củng cố vai trò trong các thể chế đa phương và áp đặt các gói trừng phạt quy mô lớn đối với Nga. Trong an ninh - quốc phòng, EU thúc đẩy tự chủ chiến lược và tăng cường hợp tác với NATO. Trong kinh tế, nổi bật là đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào Nga, thúc đẩy chuyển đổi xanh và củng cố chuỗi cung ứng.
Chương 3: Chính sách và phản ứng của một số quốc gia chủ chốt Liên minh Châu Âu từ xung đột Nga - Ukraine: phân tích phản ứng của một số quốc gia thành viên tiêu biểu như Đức, Pháp, Ba Lan, Hungary và Latvia, qua đó làm rõ mức độ thống nhất và khác biệt nội khối trong quá trình điều chỉnh chính sách.
Chương 4: Triển vọng và tác động đến quan hệ Việt Nam - Liên minh Châu Âu: Chương này tập trung đánh giá tác động đối với quan hệ Việt Nam - EU, chỉ ra cả cơ hội và thách thức. Việc EU đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đối tác thương mại mở ra điều kiện thuận lợi để Việt Nam tận dụng hiệu quả hơn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Đồng thời, xu hướng giảm thiểu rủi ro, tiêu chuẩn cao hơn về môi trường, lao động và phát triển bền vững đặt ra yêu cầu cải cách thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhóm tác giả đề xuất các giải pháp như tăng cường đối thoại chính sách, chủ động thích ứng với quy định mới của,...
Với phương pháp kết hợp phân tích định tính, so sánh chính sách và tiếp cận liên ngành, giá trị học thuật công trình thể hiện ở ba điểm: cung cấp bức tranh toàn diện về điều chỉnh chính sách của EU sau xung đột; làm rõ sự liên kết giữa chính sách đối ngoại - an ninh với kinh tế - năng lượng; và gắn phân tích khu vực với lợi ích quốc gia Việt Nam.
Có thể nói, với cách tiếp cận hệ thống, lập luận chặt chẽ và hàm lượng thông tin phong phú, cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu và hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh môi trường quốc tế tiếp tục biến động.