Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ Đề tài khoa học cấp quốc gia “Giải pháp bảo đảm thực hiện trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới”, mã số KX.01.01/21-30 thuộc Chương trình nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn đến năm 2030 do PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng làm chủ nhiệm đề tài, Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ là cơ quan chủ trì.

Hội thảo là diễn đàn khoa học nhằm trao đổi, đánh giá thực trạng triển khai trách nhiệm xã hội doanh nghiệp tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, đặc biệt khi Việt Nam tham gia và thực thi các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đồng thời, hội thảo cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện và đảm bảo thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Tham dự Hội thảo có đại diện các sở, ban, ngành của TP. Đà Nẵng như Sở Nội vụ, Sở Công Thương; đại diện các hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp trong và ngoài địa phương cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý đến từ các cơ quan nghiên cứu, trường đại học.

Về phía đại diện đơn vị tổ chức có PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, Chủ nhiệm Đề tài; TS. Nguyễn Duy Thụy, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội vùng Trung bộ và Tây Nguyên, cùng các thành viên đề tài.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Duy Thụy, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội vùng Trung bộ và Tây Nguyên nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp không chỉ là yêu cầu mang tính đạo đức kinh doanh mà còn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững. Theo TS. Nguyễn Duy Thụy, các FTA thế hệ mới đã đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe hơn đối với doanh nghiệp về bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền lợi người lao động, minh bạch thông tin và trách nhiệm đối với cộng đồng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi tư duy quản trị, nâng cao năng lực thực thi và chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế.

Tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, Chủ nhiệm Đề tài  nhấn mạnh từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI năm 1986, công cuộc Đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã mở ra một giai đoạn cải cách kinh tế sâu rộng theo hướng tự do hóa và hội nhập quốc tế chủ động, tích cực. Những cải cách đó đã giúp Việt Nam vươn mình mạnh mẽ, từ một trong những nước nghèo trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, có nền kinh tế năng động, có độ mở cao và là thành viên tích cực của nhiều hiệp định thương mại tự do. Đến nay, Việt Nam đã ký kết và đang đàm phán tổng cộng 20 Hiệp định Thương mại Tự do, trong đó có 17 FTA đã chính thức có hiệu lực và đang thực thi, bao gồm các FTA thế hệ mới như EVFTA, CPTPP và UKVFTA. Các hiệp định này không chỉ mở rộng không gian thị trường đối với hàng hoá và dịch vụ của Việt Nam, mà còn đặt ra những tiêu chuẩn cao về lao động, môi trường, minh bạch và đặc biệt là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc thực hiện và bảo đảm thực hiện trách nhiệm xã hội không còn là vấn đề tự nguyện, mà là yêu cầu chiến lược đối với doanh nghiệp nhằm thích ứng với các chuẩn mực quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu một cách bền vững.  PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng  cho rằng việc nghiên cứu và đánh giá thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội tại doanh nghiệp Việt Nam hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Đồng thời, đây cũng là cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã trình bày nhiều tham luận tập trung phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay.

Mở đầu phiên tham luận, TS. Bùi Việt Hưng, Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ trình bày tham luận với chủ đề “Các yêu cầu đặt ra đối với việc thực hiện trách nhiệm xã hội trong các FTA thế hệ mới”. Tham luận tập trung phân tích những tiêu chuẩn mới liên quan đến lao động, môi trường, phát triển bền vững và minh bạch quản trị mà doanh nghiệp Việt Nam cần đáp ứng khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và thị trường quốc tế.

Tiếp đó, TS. Hồ Thanh Hương, Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ trình bày tham luận “Thực trạng triển khai CSR ở Việt Nam: Một số kết quả của đề tài”. Tham luận cho thấy trong những năm gần đây, nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm xã hội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến điều kiện làm việc của người lao động, bảo vệ môi trường và các hoạt động an sinh xã hội. Tuy nhiên, việc triển khai CSR vẫn còn thiếu đồng bộ, chưa gắn với chiến lược phát triển dài hạn và còn mang tính hình thức ở một số doanh nghiệp.

Ở góc độ quản trị doanh nghiệp và minh bạch thể chế, NCS. Trần Nguyễn Sông Hàn, Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ Ulatech trình bày tham luận “Nghịch lý giám sát và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp sau hủy niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam: tiếp cận từ góc độ minh bạch thể chế”. Tham luận phân tích những khoảng trống trong cơ chế giám sát doanh nghiệp sau khi hủy niêm yết, qua đó đặt ra yêu cầu tăng cường minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp đối với xã hội.

Đề cập đến thực tiễn khu vực miền Trung, ông Phạm Bắc Bình, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Đà Nẵng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bình Vinh trình bày tham luận “Thực hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại miền Trung”. Tham luận phản ánh những khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc triển khai CSR như hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân lực và năng lực quản trị. Đồng thời, ông cũng đề xuất cần có thêm các chính sách hỗ trợ, tư vấn và đào tạo nhằm nâng cao nhận thức và khả năng thực hiện trách nhiệm xã hội cho doanh nghiệp.

Trong khi đó, TS. Phan Thị Sông Thương, Viện Khoa học Xã hội vùng Trung bộ và Tây Nguyên trình bày tham luận “Thực hiện trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp FDI tại vùng Bắc Trung Bộ: Thực trạng và giải pháp”. Tham luận phân tích những tác động của doanh nghiệp FDI đối với phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đặc biệt trong các lĩnh vực lao động, môi trường và trách nhiệm với cộng đồng. Bên cạnh những đóng góp tích cực, tham luận cũng chỉ ra một số hạn chế trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội của khu vực doanh nghiệp FDI hiện nay.

Đáng chú ý, tham luận “Thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trên địa bàn TP. Đà Nẵng đối với người lao động khuyết tật: Thực trạng và giải pháp” do ông Nguyễn Thành Vinh, Sở Nội vụ TP. Đà Nẵng trình bày đã thu hút nhiều sự quan tâm của các đại biểu tham dự. Nội dung tham luận nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong việc bảo đảm quyền làm việc, tạo môi trường lao động hòa nhập và nâng cao cơ hội việc làm cho người lao động khuyết tật.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích nhiều vấn đề thực tiễn liên quan đến việc thực hiện trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Các ý kiến đều thống nhất cho rằng, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp hiện nay không còn là hoạt động mang tính tự nguyện hay hình thức mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với cộng đồng doanh nghiệp trong tiến trình phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Nhiều đại biểu nhận định, các FTA thế hệ mới như EVFTA, CPTPP không chỉ tạo cơ hội mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam mà còn đặt ra nhiều yêu cầu chặt chẽ hơn liên quan đến lao động, môi trường, quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm đối với cộng đồng xã hội. Trong bối cảnh đó, việc thực hiện tốt trách nhiệm xã hội không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các cam kết quốc tế mà còn góp phần nâng cao uy tín, thương hiệu và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường trong nước và quốc tế.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Các ý kiến tại Hội thảo cũng cho rằng thời gian qua, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và triển khai các hoạt động trách nhiệm xã hội như cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, quan tâm đến bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, tham gia các hoạt động an sinh xã hội và hỗ trợ cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn không ít khó khăn và hạn chế. Một số doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn gặp khó khăn về nguồn lực tài chính, nhân lực và năng lực quản trị nên việc thực hiện CSR chưa đồng bộ và thiếu tính bền vững. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội mang tính hình thức, đối phó hoặc chưa gắn với chiến lược phát triển lâu dài. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách và khung pháp lý liên quan đến trách nhiệm xã hội doanh nghiệp nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và đồng bộ cho doanh nghiệp triển khai thực hiện. Đồng thời, cần tăng cường công tác thanh tra, giám sát và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật nhằm bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tuân thủ các quy định về lao động, môi trường và quyền con người trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đào tạo và nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp về vai trò, ý nghĩa của trách nhiệm xã hội trong phát triển bền vững. Trong đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, tiêu chuẩn quốc tế và các mô hình thực hành tốt về CSR; đồng thời tăng cường liên kết, phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các hiệp hội ngành nghề trong quá trình triển khai thực hiện./.